Polskie Kodeksy -> Inne kodeksy i ustawy -> Kodeks wykroczeń

Kodeks wykroczeń

KW Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114


USTAWA z dnia 20 maja 1971 r Kodeks wykroczeń

Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114, zm.: Dz.U. 1981 nr 24 poz. 124, Dz.U. 1982 nr 16 poz. 125, Dz.U. 1983 nr 6 poz. 35, Dz.U. 1983 nr 44 poz. 203, Dz.U. 1984 nr 54 poz. 275, Dz.U. 1985 nr 14 poz. 60 , Dz.U. 1985 nr 23 poz. 100, Dz.U. 1986 nr 39 poz. 193, Dz.U. 1988 nr 20 poz. 135, Dz.U. 1988 nr 41 poz. 324, Dz.U. 1989 nr 34 poz. 180, Dz.U. 1990 nr 51 poz. 297, Dz.U. 1990 nr 72 poz. 422, Dz.U. 1990 nr 86 poz. 504, Dz.U. 1991 nr 75 poz. 332, Dz.U. 1991 nr 91 poz. 408, Dz.U. 1992 nr 24 poz. 101, Dz.U. 1994 nr 123 poz. 600, Dz.U. 1995 nr 6 poz. 29, Dz.U. 1995 nr 60 poz. 310, Dz.U. 1997 nr 54 poz. 349, Dz.U. 1997 nr 60 poz. 369, Dz.U. 1997 nr 85 poz. 539, Dz.U. 1997 nr 98 poz. 602, Dz.U. 1997 nr 104 poz. 661, Dz.U. 1997 nr 106 poz. 677, Dz.U. 1997 nr 111 poz. 724, Dz.U. 1997 nr 123 poz. 779, Dz.U. 1997 nr 133 poz. 884, Dz.U. 1997 nr 141 poz. 942 , Dz.U. 1998 nr 113 poz. 717, Dz.U. 1999 nr 83 poz. 931, Dz.U. 1999 nr 101 poz. 1178, Dz.U. 2000 nr 22 poz. 271, Dz.U. 2000 nr 73 poz. 852, Dz.U. 2000 nr 74 poz. 855, Dz.U. 2000 nr 117 poz. 1228, Dz.U. 2001 nr 100 poz. 1081, Dz.U. 2001 nr 106 poz. 1149, Dz.U. 2001 nr 125 poz. 1371, Dz.U. 2001 nr 128 poz. 1409, Dz.U. 2001 nr 129 poz. 1438, Dz.U. 2002 nr 19 poz. 185, Dz.U. 2002 nr 25 poz. 253, Dz.U. 2002 nr 135 poz. 1145, Dz.U. 2003 nr 206 poz. 2012, Dz.U. 2004 nr 11 poz. 95, Dz.U. 2004 nr 62 poz. 576, Dz.U. 2004 nr 69 poz. 626, Dz.U. 2004 nr 93 poz. 891, Dz.U. 2004 nr 171 poz. 1800, Dz.U. 2004 nr 173 poz. 1808, Dz.U. 2005 nr 90 poz. 756, Dz.U. 2005 nr 90 poz. 757


CZŚ• OGŁLNA

Rozdzia’ I  Zasady odpowiedzialności.

Art. 1.  § 1. Odpowiedzialności za wykroczenie podlega ten tylko, kto pope’nia czyn spo’ecznie szkodliwy, zabroniony przez ustaw‘ obowiązującą w czasie jego pope’nienia pod groźbą kary aresztu, ograniczenia wolności, grzywny do 5.000 z’otych lub nagany.
§ 2. Nie pope’nia wykroczenia sprawca czynu zabronionego, je§eli nie mo§na mu przypisa winy w czasie czynu.
Art. 2. § 1. Je§eli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna ni§ w czasie pope’nienia wykroczenia, stosuje si‘ ustaw‘ nową, jednak§e nale§y stosowa ustaw‘ obowiązującą poprzednio, je§eli jest wzgl‘dniejsza dla sprawcy.
§ 2. Je§eli wed’ug nowej ustawy czyn obj‘ty orzeczeniem nie jest ju§ zabroniony pod groźbą kary, ukaranie uwa§a si‘ za nieby’e.
Art. 3. § 1.  Na zasadach określonych w niniejszej ustawie odpowiada ten, kto pope’ni’ wykroczenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak r˘wnie§ na polskim statku wodnym lub powietrznym.
§ 2. Odpowiedzialnoś za wykroczenie pope’nione za granicą zachodzi tylko wtedy, gdy przepis szczeg˘lny taką odpowiedzialnoś przewiduje.
Art. 4. § 1. Wykroczenie uwa§a si‘ za pope’nione w czasie, w kt˘rym sprawca dzia’a’ lub zaniecha’ dzia’ania, do kt˘rego by’ obowiązany.
§ 2. Wykroczenie uwa§a si‘ za pope’nione na miejscu, gdzie sprawca dzia’a’ lub zaniecha’ dzia’ania, do kt˘rego by’ obowiązany, albo gdzie skutek nastąpi’ lub mia’ nastąpi.
Art. 5.  Wykroczenie mo§na pope’ni zar˘wno umyślnie, jak i nieumyślnie, chyba §e ustawa przewiduje odpowiedzialnoś tylko za wykroczenie umyślne.
Art. 6. § 1. Wykroczenie umyślne zachodzi wtedy, gdy sprawca ma zamiar pope’nienia czynu zabronionego, to jest chce go pope’ni albo przewidując mo§liwoś jego pope’nienia na to si‘ godzi.
§ 2.  Wykroczenie nieumyślne zachodzi, je§eli sprawca nie mając zamiaru jego pope’nienia, pope’nia je jednak na skutek niezachowania ostro§ności wymaganej w danych okolicznościach, mimo §e mo§liwoś pope’nienia tego czynu przewidywa’ albo m˘g’ przewidzie.
Art. 7.  § 1. Nieświadomoś tego, §e czyn jest zagro§ony karą, nie wy’ącza odpowiedzialności, chyba §e nieświadomoś by’a usprawiedliwiona.
§ 2. Nie pope’nia wykroczenia umyślnego, kto pozostaje w b’‘dzie co do okoliczności stanowiącej znami‘ czynu zabronionego.
Art. 8.  Na zasadach określonych w niniejszej ustawie odpowiada ten, kto pope’nia czyn zabroniony po uko¤czeniu lat 17.
Art. 9.  § 1. Je§eli czyn wyczerpuje znamiona wykrocze¤ określonych w dw˘ch lub wi‘cej przepisach ustawy, stosuje si‘ przepis przewidujący najsurowszą kar‘, co nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu środk˘w karnych na podstawie innych naruszonych przepis˘w.
§ 2. Je§eli jednocześnie orzeka si‘ o ukaraniu za dwa lub wi‘cej wykrocze¤, wymierza si‘ ’ącznie kar‘ w granicach zagro§enia określonych w przepisie przewidującym najsurowszą kar‘, co nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu środk˘w karnych na podstawie innych naruszonych przepis˘w.
Art. 10.  § 1. Je§eli czyn b‘dący wykroczeniem wyczerpuje zarazem znamiona przest‘pstwa, orzeka si‘ za przest‘pstwo i za wykroczenie, z tym §e je§eli orzeczono za przest‘pstwo i za wykroczenie kar‘ lub środek karny tego samego rodzaju, wykonuje si‘ surowszą kar‘ lub środek karny. W razie uprzedniego wykonania ’agodniejszej kary lub środka karnego zalicza si‘ je na poczet surowszych.
§ 2. Przy zaliczaniu kar przyjmuje si‘ jeden dzie¤ aresztu za r˘wnowa§ny jednemu dniowi pozbawienia wolności, dw˘m dniom ograniczenia wolności oraz grzywnie w kwocie od 20 do 150 z’otych.
§ 3. Kar‘ aresztu orzeczoną za wykroczenie uwa§a si‘ za kar‘ tego samego rodzaju co kara pozbawienia wolności orzeczona za przest‘pstwo.
§ 4. Zaliczeniu, o kt˘rym mowa w § 1, nie podlegają środki karne w postaci:
   1)  nawiązki, je§eli za wykroczenie i za przest‘pstwo orzeczono je na rzecz r˘§nych podmiot˘w,
   2)  obowiązku naprawienia szkody, je§eli za wykroczenie i za przest‘pstwo orzeczono je w związku z r˘§nym rodzajem szk˘d.
Art. 11.  § 1. Odpowiada za usi’owanie, kto w zamiarze pope’nienia czynu zabronionego swoim zachowaniem bezpośrednio zmierza do jego dokonania, kt˘re jednak nie nast‘puje.
§ 2. Odpowiedzialnoś za usi’owanie zachodzi, gdy ustawa tak stanowi.
§ 3. Kar‘ za usi’owanie wymierza si‘ w granicach zagro§enia przewidzianego dla danego wykroczenia.
§ 4. Nie podlega karze za usi’owanie, kto dobrowolnie odstąpi’ od czynu lub zapobieg’ skutkowi stanowiącemu znami‘ czynu zabronionego.
Art. 12.  Odpowiada za pod§eganie, kto chcąc, aby inna osoba dokona’a czynu zabronionego, nak’ania ją do tego.
Art. 13.  Odpowiada za pomocnictwo, kto w zamiarze, aby inna osoba dokona’a czynu zabronionego, swoim zachowaniem u’atwia jego pope’nienie, w szczeg˘lności dostarczając narz‘dzie, środek przewozu, udzielając rady lub informacji; odpowiada za pomocnictwo tak§e ten, kto wbrew prawnemu, szczeg˘lnemu obowiązkowi niedopuszczenia do pope’nienia czynu zabronionego swoim zaniechaniem u’atwia innej osobie jego pope’nienie.
Art. 14. § 1. Odpowiedzialnoś za pod§eganie i pomocnictwo zachodzi wtedy, gdy ustawa tak stanowi i tylko w razie dokonania przez sprawc‘ czynu zabronionego.
§ 2.  Ka§dy ze wsp˘’dzia’ających w pope’nieniu czynu zabronionego odpowiada w granicach swojej umyślności lub nieumyślności, niezale§nie od odpowiedzialności pozosta’ych wsp˘’dzia’ających.
§ 3. Kar‘ za pod§eganie lub za pomocnictwo wymierza si‘ w granicach zagro§enia przewidzianego dla danego wykroczenia.
Art. 15.  Nie pope’nia wykroczenia, kto w obronie koniecznej odpiera bezpośredni bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem.
Art. 16. § 1.  Nie pope’nia wykroczenia, kto dzia’a w celu uchylenia bezpośredniego niebezpiecze¤stwa gro§ącego dobru chronionemu prawem, je§eli niebezpiecze¤stwa nie mo§na inaczej unikną, a dobro poświ‘cone nie przedstawia wartości oczywiście wi‘kszej ni§ dobro ratowane.
§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje si‘, gdy sprawca poświ‘ca dobro, kt˘re ma szczeg˘lny obowiązek chroni nawet z nara§eniem si‘ na niebezpiecze¤stwa osobiste.
Art. 17.  § 1. Nie pope’nia wykroczenia, kto, z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umys’owego lub innego zak’˘cenia czynności psychicznych, nie m˘g’ w czasie czynu rozpozna jego znaczenia lub pokierowa swoim post‘powaniem.
§ 2. Je§eli w czasie pope’nienia wykroczenia zdolnoś rozpoznawania znaczenia czynu lub kierowania post‘powaniem by’a w znacznym stopniu ograniczona, mo§na odstąpi od wymierzenia kary lub środka karnego.
§ 3. Przepis˘w § 1 i 2 nie stosuje si‘, gdy sprawca wykroczenia wprawi’ si‘ w stan nietrzeźwości lub odurzenia powodujący wy’ączenie lub ograniczenie poczytalności, kt˘re przewidywa’ albo m˘g’ przewidzie.

Rozdzia’ II  Kary, środki karne i zasady ich wymiaru.

Wymiar kary.
Art. 18.  Karami są:
   1)  areszt,
   2)  ograniczenie wolności,
   3)  grzywna,
   4)  nagana.
Art. 19.  Kara aresztu trwa najkr˘cej 5, najd’u§ej 30 dni; wymierza si‘ ją w dniach.
Art. 20.  § 1. Kara ograniczenia wolności trwa 1 miesiąc.
§ 2. W czasie odbywania kary ograniczenia wolności ukarany:
   1)  nie mo§e bez zgody sądu zmienia miejsca sta’ego pobytu,
   2)  jest obowiązany do wykonywania pracy wskazanej przez sąd,
   3)  ma obowiązek udzielania wyjaśnie¤ dotyczących przebiegu odbywania kary.
Art. 21.  § 1. Obowiązek określony w art. 20 § 2 pkt 2 polega na wykonywaniu nieodp’atnej kontrolowanej pracy na cele spo’eczne w odpowiednim zak’adzie pracy, plac˘wce s’u§by zdrowia, opieki spo’ecznej, organizacji lub instytucji niosącej pomoc charytatywną lub na rzecz spo’eczności lokalnej w wymiarze od 20 do 40 godzin.
§ 2. W stosunku do osoby zatrudnionej organ orzekający, zamiast obowiązku określonego w § 1, mo§e orzec potrącenie od 10 do 25% wynagrodzenia za prac‘ na rzecz Skarbu Pa¤stwa albo na cel spo’eczny wskazany przez organ orzekający; w okresie odbywania kary ukarany nie mo§e rozwiąza bez zgody sądu stosunku pracy.
§ 3. Miejsce, czas, rodzaj lub spos˘b wykonywania obowiązku pracy, o kt˘rym mowa w § 1, określa sąd po wys’uchaniu ukaranego.
Art. 22.  Wymierzając kar‘ ograniczenia wolności, organ orzekający mo§e zobowiąza ukaranego do:
   1)  naprawienia w ca’ości albo w cz‘ści szkody wyrządzonej wykroczeniem,
   2)  przeproszenia pokrzywdzonego.
Art. 23.  Je§eli ukarany uchyla si‘ od wykonywania kary ograniczenia wolności, ulega ona zamianie na zast‘pczą kar‘ grzywny, przy czym miesiąc ograniczenia wolności przyjmuje si‘ za r˘wnowa§ny grzywnie od 75 do 2.250 z’otych, a je§eli okoliczności wskazują na to, §e egzekucja grzywny nie b‘dzie skuteczna - na zast‘pczą kar‘ aresztu, przy czym miesiąc ograniczenia wolności odpowiada 15 dniom aresztu.
Art. 24. § 1.  Grzywn‘ wymierza si‘ w wysokości od 20 do 5.000 z’otych, chyba §e ustawa stanowi inaczej.
§ 2. Je§eli za wykroczenie pope’nione w celu osiągni‘cia korzyści majątkowej wymierzono kar‘ aresztu, orzeka si‘ obok tej kary r˘wnie§ grzywn‘, chyba §e orzeczenie grzywny nie by’oby celowe.
§ 3.  Wymierzając grzywn‘, bierze si‘ pod uwag‘ dochody sprawcy, jego warunki osobiste i rodzinne, stosunki majątkowe i mo§liwości zarobkowe.
Art. 25.  § 1. Je§eli egzekucja grzywny w kwocie przekraczającej 500 z’otych oka§e si‘ bezskuteczna, mo§na po wyra§eniu zgody przez ukaranego zamieni grzywn‘ na prac‘ spo’ecznie u§yteczną, określając jej rodzaj i czas trwania. Praca spo’ecznie u§yteczna trwa najkr˘cej tydzie¤, najd’u§ej 2 miesiące. Przepisy art. 20 § 2 i art. 21 § 1 stosuje si‘ odpowiednio.
§ 2. Je§eli ukarany w warunkach określonych w § 1 nie wyrazi zgody na podj‘cie pracy spo’ecznie u§ytecznej albo mimo wyra§enia zgody jej nie wykonuje, mo§na orzec zast‘pczą kar‘ aresztu, przyjmując jeden dzie¤ aresztu za r˘wnowa§ny grzywnie od 20 do 150 z’otych; kara zast‘pcza nie mo§e przekroczy 30 dni aresztu.
§ 3. Grzywn‘ nie podlegającą zamianie na zast‘pczą kar‘ aresztu w myśl § 2 mo§na w szczeg˘lnie uzasadnionych wypadkach umorzy.
Art. 26.  Nie mo§na wymierzy kary aresztu lub zast‘pczej kary aresztu, je§eli warunki osobiste sprawcy uniemo§liwiają odbycie tej kary.
Art. 27. § 1. Od zast‘pczej kary aresztu sprawca mo§e by uwolniony w ka§dym czasie przez wp’acenie kwoty pieni‘§nej przypadającej jeszcze do uiszczenia.
§ 2. Je§eli grzywna zosta’a uiszczona w cz‘ści, kar‘ zast‘pczą zmniejsza si‘ w spos˘b odpowiadający stosunkowi kwoty zap’aconej w wysokości grzywny.
Art. 28.  § 1. Środkami karnymi są:
   1)  zakaz prowadzenia pojazd˘w,
   2)  przepadek przedmiot˘w,
   3)  nawiązka,
   4)  obowiązek naprawienia szkody,
   5)  podanie orzeczenia o ukaraniu do publicznej wiadomości w szczeg˘lny spos˘b,
   6)  inne środki karne określone przez ustaw‘.
§ 2. Środki karne mo§na orzec, je§eli są one przewidziane w przepisie szczeg˘lnym, a orzeka si‘ je, je§eli przepis szczeg˘lny tak stanowi.
§ 3. Przepadek przedmiot˘w mo§na orzec, choby zachodzi’a okolicznoś wy’ączająca ukaranie sprawcy.
§ 4. Obowiązek naprawienia szkody orzeka si‘ w spos˘b określony w przepisie szczeg˘lnym.
Art. 29.  § 1. Zakaz prowadzenia pojazd˘w wymierza si‘ w miesiącach lub latach, na okres od 6 miesi‘cy do 3 lat.
§ 2. Orzekając zakaz prowadzenia pojazd˘w określa si‘ rodzaj pojazdu, kt˘rego zakaz dotyczy.
§ 3. Zakaz, o kt˘rym mowa w § 1, obowiązuje od uprawomocnienia si‘ orzeczenia. Orzekając zakaz nak’ada si‘ obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu, je§eli dokument ten nie zosta’ zatrzymany. Do chwili wykonania tego obowiązku okres, na kt˘ry orzeczono zakaz, nie biegnie.
§ 4. Na poczet zakazu prowadzenia pojazd˘w zalicza si‘ okres zatrzymania prawa jazdy lub innego dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu.
Art. 30.  § 1. Przepadek przedmiot˘w obejmuje narz‘dzia lub inne przedmioty, kt˘re s’u§y’y lub by’y przeznaczone do pope’nienia wykroczenia, a je§eli przepis szczeg˘lny tak stanowi - tak§e przedmioty pochodzące bezpośrednio lub pośrednio z wykroczenia.
§ 2. Przepadek przedmiot˘w nie b‘dących w’asnością sprawcy wykroczenia mo§na orzec tylko wtedy, gdy przepis szczeg˘lny tak stanowi.
§ 3. Przepadek przedmiot˘w nast‘puje z chwilą uprawomocnienia si‘ orzeczenia.
§ 4. Przedmioty obj‘te przepadkiem przechodzą na w’asnoś Skarbu Pa¤stwa, chyba §e ustawa stanowi inaczej.
§ 5. Przepadku nie orzeka si‘, je§eli by’oby to niewsp˘’mierne do wagi pope’nionego wykroczenia, chyba §e chodzi o przedmiot pochodzący bezpośrednio z wykroczenia.
Art. 31. § 1. Podanie orzeczenia o ukaraniu do publicznej wiadomości w szczeg˘lny spos˘b orzeka si‘ wtedy, gdy mo§e to mie znaczenie wychowawcze.
§ 2. Kara określona w § 1 polega na og’oszeniu orzeczenia w zak’adzie pracy, w uczelni, w miejscu zamieszkania ukaranego, w innym w’aściwym miejscu lub w inny stosowny spos˘b. Og’oszenie mo§e nastąpi na koszt ukaranego.
Art. 32. Nawiązk‘ orzeka si‘ na rzecz pokrzywdzonego w wypadkach przewidzianych w przepisach szczeg˘lnych.
Art. 33. § 1.  Organ orzekający wymierza kar‘ wed’ug swojego uznania, w granicach przewidzianych przez ustaw‘ za dane wykroczenie, oceniając stopie¤ spo’ecznej szkodliwości czynu i biorąc pod uwag‘ cele kary w zakresie spo’ecznego oddzia’ywania oraz cele zapobiegawcze i wychowawcze, kt˘re ma ona osiągną w stosunku do ukaranego.
§ 2.  Wymierzając kar‘, organ orzekający bierze pod uwag‘ w szczeg˘lności rodzaj i rozmiar szkody wyrządzonej wykroczeniem, stopie¤ winy, pobudki, spos˘b dzia’ania, stosunek do pokrzywdzonego, jak r˘wnie§ w’aściwości, warunki osobiste i majątkowe sprawcy, jego stosunki rodzinne, spos˘b §ycia przed pope’nieniem i zachowanie si‘ po pope’nieniu wykroczenia.
§ 3. Jako okoliczności ’agodzące uwzgl‘dnia si‘ w szczeg˘lności:
   1)  dzia’anie sprawcy wykroczenia pod wp’ywem ci‘§kich warunk˘w rodzinnych lub osobistych;
   2)  dzia’anie sprawcy wykroczenia pod wp’ywem silnego wzburzenia wywo’anego krzywdzącym stosunkiem do niego lub do innych os˘b;
   3)  dzia’anie z pobudek zas’ugujących na uwzgl‘dnienie;
   4)  prowadzenie przez sprawc‘ nienagannego §ycia przed pope’nieniem wykroczenia i wyr˘§nianie si‘ spe’nianiem obowiązk˘w, zw’aszcza w zakresie pracy;
   5)  przyczynienie si‘ lub staranie si‘ sprawcy o przyczynienie si‘ do usuni‘cia szkodliwych nast‘pstw swego czynu.
§ 4. Jako okoliczności obcią§ające uwzgl‘dnia si‘ w szczeg˘lności:
   1)   (skreślony);
   2)   dzia’anie sprawcy w celu osiągni‘cia bezprawnej korzyści majątkowej;
   3)  dzia’anie w spos˘b zas’ugujący na szczeg˘lne pot‘pienie;
   4)   (skreślony);
   5)  uprzednie ukaranie sprawcy za podobne przest‘pstwo lub wykroczenie;
   6)  chuliga¤ski charakter wykroczenia;
   7)   dzia’anie pod wp’ywem alkoholu lub innego środka odurzającego;
   8)  pope’nienie wykroczenia na szkod‘ osoby bezradnej lub osoby, kt˘rej sprawca powinien okaza szczeg˘lne wzgl‘dy;
   9)  pope’nienie wykroczenia we wsp˘’dzia’aniu z ma’oletnim.
§ 5.  Przepisy § 1-4 stosuje si‘ odpowiednio do środk˘w karnych.
Art. 34.  Okoliczności wp’ywające na wymiar kary i środka karnego uwzgl‘dnia si‘ tylko co do osoby, kt˘rej dotyczą.
Art. 35.  Je§eli ustawa daje mo§noś wyboru mi‘dzy aresztem a inną karą, areszt mo§na orzec tylko wtedy, gdy czyn pope’niono umyślnie, a zarazem za orzeczeniem kary aresztu przemawia waga czynu lub okoliczności sprawy świadczą o demoralizacji sprawcy albo spos˘b jego dzia’ania zas’uguje na szczeg˘lne pot‘pienie.
Art. 36. § 1. Nagan‘ mo§na orzec wtedy, gdy ze wzgl‘du na charakter i okoliczności czynu lub w’aściwości i warunki osobiste sprawcy nale§y przypuszcza, §e zastosowanie tej kary jest wystarczające do wdro§enia go do poszanowania prawa i zasad wsp˘’§ycia spo’ecznego.
§ 2. Nie mo§na orzec nagany za wykroczenie o charakterze chuliga¤skim.
Art. 37.  Je§eli wykroczeniem o charakterze chuliga¤skim zosta’a wyrządzona szkoda, mo§na orzec nawiązk‘ do wysokości 1.000 z’otych na rzecz pokrzywdzonego albo na rzecz Polskiego Czerwonego Krzy§a lub na inny cel spo’eczny wskazany przez organ orzekający.
Art. 37a. (skreślony).
Art. 38.  Ukaranemu co najmniej dwukrotnie za podobne wykroczenia umyślne, kt˘ry w ciągu dw˘ch lat od ostatniego ukarania pope’nia ponownie podobne wykroczenie umyślne, mo§na wymierzy kar‘ aresztu, choby by’o zagro§one karą ’agodniejszą.
Art. 39. § 1.  W wypadkach zas’ugujących na szczeg˘lne uwzgl‘dnienie mo§na - biorąc pod uwag‘ charakter i okoliczności czynu lub w’aściwości i warunki osobiste sprawcy - zastosowa nadzwyczajne z’agodzenie kary albo odstąpi od wymierzenia kary lub środka karnego.
§ 2. Nadzwyczajne z’agodzenie polega na wymierzeniu kary poni§ej dolnej granicy ustawowego zagro§enia albo kary ’agodniejszego rodzaju.
§ 3.  (skreślony).
§ 4. W razie odstąpienia od wymierzenia kary mo§na zastosowa do sprawcy środek oddzia’ywania spo’ecznego, mający na celu przywr˘cenie naruszonego porządku prawnego lub naprawienie wyrządzonej krzywdy, polegający zw’aszcza na przeproszeniu pokrzywdzonego, uroczystym zapewnieniu niepope’niania wi‘cej takiego czynu albo zobowiązania sprawcy do przywr˘cenia stanu poprzedniego.

Rozdzia’ III  Zastosowanie środk˘w oddzia’ywania wychowawczego.

Art. 40.  (skreślony).
Art. 41.  W stosunku do sprawcy czynu mo§na poprzesta na zastosowaniu pouczenia, zwr˘ceniu uwagi, ostrze§eniu lub na zastosowaniu innych środk˘w oddzia’ywania wychowawczego.

Rozdzia’ IV  Warunkowe zawieszenie kary aresztu.

Art. 42. § 1.  Wykonanie kary aresztu mo§na warunkowo zawiesi, je§eli ze wzgl‘du na okoliczności pope’nienia wykroczenia, w’aściwości i warunki osobiste sprawcy oraz jego zachowanie si‘ po pope’nieniu wykroczenia nale§y przypuszcza, §e pomimo niewykonania kary nie pope’ni on nowego podobnego przest‘pstwa lub wykroczenia.
§ 2. Warunkowe zawieszenie wykonania kary nast‘puje na okres pr˘by, kt˘ry nie mo§e by kr˘tszy ni§ 6 miesi‘cy i nie mo§e przekroczy roku. Okres pr˘by biegnie od uprawomocnienia si‘ orzeczenia.
§ 3. Je§eli wykroczeniem zosta’a wyrządzona szkoda w mieniu, warunkowe zawieszenie wykonania kary mo§e by orzeczone tylko wtedy, gdy szkoda zosta’a w ca’ości naprawiona.
Art. 43. Warunkowego zawieszenia wykonania kary nie stosuje si‘ do sprawcy, kt˘ry:
   1)  w ciągu dw˘ch lat przed pope’nieniem wykroczenia by’ ju§ karany za podobne przest‘pstwo lub wykroczenie albo
   2)  pope’ni’ wykroczenie o charakterze chuliga¤skim,
 -  chyba §e ze wzgl‘du na wyjątkowe okoliczności organ orzekający uzna zawieszenie wykonania kary za celowe.
Art. 44. § 1.  Sąd, kt˘ry orzek’ kar‘ aresztu zarządza wykonanie kary, je§eli ukarany w okresie pr˘by pope’ni’ podobne do poprzedniego przest‘pstwo lub wykroczenie.
§ 2.  Sąd, kt˘ry orzek’ kar‘ aresztu mo§e zarządzi wykonanie kary, je§eli ukarany w okresie pr˘by pope’ni’ inne przest‘pstwo lub wykroczenie ni§ wymienione w § 1.
§ 3. Je§eli w okresie pr˘by i w ciągu dalszych 2 miesi‘cy nie zarządzono wykonania kary, ukaranie uwa§a si‘ za nieby’e.

Rozdzia’ V  Przedawnienie orzekania, wykonania kary oraz zatarcie ukarania.

Art. 45.  § 1. Karalnoś wykroczenia ustaje, je§eli od czasu jego pope’nienia up’yną’ rok; je§eli w tym okresie wszcz‘to post‘powanie, karalnoś wykroczenia ustaje z up’ywem 2 lat od pope’nienia czynu.
§ 2. W razie uchylenia prawomocnego rozstrzygni‘cia, przedawnienie biegnie od daty uchylenia rozstrzygni‘cia.
§ 3. Orzeczona kara lub środek karny nie podlega wykonaniu, je§eli od daty uprawomocnienia si‘ rozstrzygni‘cia up’yn‘’y 3 lata.
Art. 46. § 1. Ukaranie uwa§a si‘ za nieby’e po up’ywie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary.
§ 2. Je§eli ukarany przed up’ywem okresu przewidzianego w § 1 pope’ni’ nowe wykroczenie, za kt˘re wymierzono mu kar‘ aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny, ukaranie za oba wykroczenia uwa§a si‘ za nieby’e po up’ywie 2 lat od wykonania, darowania albo od przedawnienia wykonania kary za nowe wykroczenie.
§ 3.  Je§eli orzeczono środek karny, uznanie ukarania za nieby’e nie mo§e nastąpi przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem wykonania.

Rozdzia’ VI  Wyjaśnienie wyra§e¤ ustawowych.

Art. 47.  § 1. Czynem zabronionym jest zachowanie o znamionach określonych w ustawie karnej.
§ 2. Przest‘pstwami i wykroczeniami podobnymi są przest‘pstwa i wykroczenia nale§ące do tego samego rodzaju; przest‘pstwa i wykroczenia z zastosowaniem przemocy lub groźby jej u§ycia albo przest‘pstwa i wykroczenia pope’nione w celu osiągni‘cia korzyści majątkowej uwa§a si‘ za przest‘pstwa i wykroczenia podobne.
§ 3. Osobą najbli§szą jest ma’§onek, wst‘pny, zst‘pny, rodze¤stwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej ma’§onek, a tak§e osoba pozostająca we wsp˘lnym po§yciu.
§ 4. Instytucją pa¤stwową, samorządową lub spo’eczną jest r˘wnie§ przedsi‘biorstwo, w kt˘rym Skarb Pa¤stwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest udzia’owcem, sp˘’dzielnia, związek zawodowy, inna organizacja spo’eczna lub jednostka wojskowa.
§ 5. Charakter chuliga¤ski mają wykroczenia polegające na umyślnym godzeniu w porządek lub spok˘j publiczny albo umyślnym niszczeniu lub uszkadzaniu mienia, je§eli sprawca dzia’a’ publicznie oraz w rozumieniu powszechnym bez powodu lub z oczywiście b’ahego powodu, okazując przez to ra§ące lekcewa§enie podstawowych zasad porządku prawnego.
§ 6. Przy ocenie stopnia spo’ecznej szkodliwości czynu bierze si‘ pod uwag‘ rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub gro§ącej szkody, spos˘b i okoliczności pope’nienia czynu, wag‘ naruszonych przez sprawc‘ obowiązk˘w, jak r˘wnie§ posta zamiaru, motywacj‘ sprawcy, rodzaj naruszonych regu’ ostro§ności i stopie¤ ich naruszenia.
§ 7. Rzeczą ruchomą lub przedmiotem jest tak§e polski albo obcy pieniądz lub inny środek p’atniczy oraz dokument uprawniający do otrzymania sumy pieni‘§nej albo zawierający obowiązek wyp’aty kapita’u, odsetek, udzia’u w zyskach albo stwierdzenie uczestnictwa w sp˘’ce.
§ 8.  Dokumentem jest ka§dy przedmiot lub inny zapisany nośnik informacji, z kt˘rym jest związane określone prawo, albo kt˘ry ze wzgl‘du na zawartą w nim treś stanowi dow˘d prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne.

Rozdzia’ VII  Stosunek do ustaw szczeg˘lnych.

Art. 48. Przepisy cz‘ści og˘lnej Kodeksu wykrocze¤ stosuje si‘ do wykrocze¤ przewidzianych w innych ustawach, je§eli ustawy te nie zawierają przepis˘w odmiennych.

CZŚ• SZCZEGŁLNA

Rozdzia’ VIII  Wykroczenia przeciwko porządkowi i spokojowi publicznemu.

Art. 49.  § 1. Kto w miejscu publicznym demonstracyjnie okazuje lekcewa§enie Narodowi Polskiemu, Rzeczypospolitej Polskiej lub jej konstytucyjnym organom,
podlega karze aresztu albo grzywny.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto narusza przepisy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 49a.  § 1. Kto wbrew przepisom przekracza granic‘ Rzeczypospolitej Polskiej,
podlega karze grzywny.
§ 2. Pomocnictwo jest karalne.
Art. 50.  Kto nie opuszcza zbiegowiska publicznego pomimo wezwania w’aściwego organu,
podlega karze aresztu albo grzywny.
Art. 51. § 1.  Kto krzykiem, ha’asem, alarmem lub innym wybrykiem zak’˘ca spok˘j, porządek publiczny, spoczynek nocny albo wywo’uje zgorszenie w miejscu publicznym,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Je§eli czyn określony w § 1 ma charakter chuliga¤ski lub sprawca dopuszcza si‘ go, b‘dąc pod wp’ywem alkoholu,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 3. Pod§eganie i pomocnictwo są karalne.
Art. 52. § 1.  Kto:
   1)  przeszkadza lub usi’uje przeszkodzi w organizowaniu lub w przebiegu nie zakazanego zgromadzenia,
   2)  zwo’uje zgromadzenie bez wymaganego zawiadomienia albo przewodniczy takiemu zgromadzeniu lub zgromadzeniu zakazanemu,
   3)  przewodniczy zgromadzeniu po rozwiązaniu go przez przewodniczącego lub przedstawiciela organu gminy,
   4)  bezprawnie zajmuje lub wzbrania si‘ opuści miejsce, kt˘rym inna osoba lub organizacja prawnie rozporządza jako zwo’ujący lub przewodniczący zgromadzenia,
   5)  bierze udzia’ w zgromadzeniu posiadając przy sobie bro¤, materia’y wybuchowe lub inne niebezpieczne narz‘dzia,
- podlega karze aresztu do 14 dni, karze ograniczenia wolności albo karze grzywny.
§ 2. Pod§eganie i pomocnictwo są karalne.
Art. 52a. Kto:
   1)   publicznie nawo’uje do pope’nienia przest‘pstwa, w tym i przest‘pstwa skarbowego lub je pochwala,
   2)  publicznie nawo’uje do niepos’usze¤stwa lub przeciwdzia’ania przemocą ustawie albo prawnemu rozporządzeniu organu pa¤stwowego,
 je§eli zasi‘g czynu albo jego skutki nie by’y znaczne
- podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
Art. 52b.  Kto zu§ywa olej opa’owy do cel˘w nap‘dowych, podlega karze grzywny do 500 z’.
Art. 53.  (skreślony).
Art. 54. Kto wykracza przeciwko wydanym z upowa§nienia ustawy przepisom porządkowym o zachowaniu si‘ w miejscach publicznych,
podlega karze grzywny do 500 z’otych albo karze nagany.
Art. 55. Kto kąpie si‘ w miejscu, w kt˘rym jest to zabronione,
podlega karze grzywny do 250 z’otych albo karze nagany.
Art. 56. § 1. Kto bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom organizuje lub przeprowadza publiczną zbi˘rk‘ ofiar,
podlega karze grzywny.
§ 2. Pod§eganie i pomocnictwo są karalne.
§ 3.  Mo§na orzec przepadek przedmiot˘w uzyskanych ze zbi˘rki przeprowadzonej wbrew warunkom zezwolenia, orzeka si‘ zaś ich przepadek gdy zbi˘rk‘ przeprowadzono bez zezwolenia.
§ 4.  Mo§na orzec przepadek przedmiot˘w uzyskanych z czynu określonego w § 1 tak§e wtedy, gdy zosta’y one przekazane przez sprawc‘ innej osobie lub instytucji, jak i przepadek pieni‘dzy uzyskanych za zebrane ofiary w naturze i rzeczy nabytych za uzyskane ze zbi˘rki pieniądze.
§ 5.  Przedmioty, co do kt˘rych orzeczono przepadek nale§y przekaza instytucji pomocy spo’ecznej lub instytucji kulturalno-oświatowej.
Art. 57. § 1.  Kto organizuje lub przeprowadza publiczną zbi˘rk‘ ofiar na uiszczenie grzywny orzeczonej za przest‘pstwo, w tym i przest‘pstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, albo nie b‘dąc osobą najbli§szą dla skazanego lub ukaranego uiszcza za niego grzywn‘ lub ofiarowuje mu albo osobie dla niego najbli§szej pieniądze na ten cel,
podlega karze aresztu albo grzywny.
§ 2. Pod§eganie i pomocnictwo są karalne.
§ 3.  Zebrane ofiary lub pieniądze uzyskane za zebrane ofiary w naturze, a tak§e pieniądze wp’acone na poczet grzywny lub ofiarowane na ten cel podlegają przepadkowi.
§ 4.  Przedmioty, co do kt˘rych orzeczono przepadek, nale§y przekaza instytucji pomocy spo’ecznej lub instytucji kulturalno-oświatowej.
Art. 58. § 1. Kto, mając środki egzystencji lub b‘dąc zdolny do pracy, §ebrze w miejscu publicznym,
podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do 1.500 z’otych albo karze nagany.
§ 2. Kto §ebrze w miejscu publicznym w spos˘b natarczywy lub oszuka¤czy,
podlega karze aresztu albo ograniczenia wolności.
Art. 59.  (skreślony).
Art. 60.  (skreślony).
Art. 601.  § 1.  Kto wykonuje dzia’alnoś gospodarczą bez wymaganego zg’oszenia do ewidencji dzia’alności gospodarczej, wpisu do rejestru dzia’alności regulowanej lub bez wymaganej koncesji albo zezwolenia, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto nie dope’nia obowiązku zg’aszania do ewidencji dzia’alności gospodarczej zmian danych obj‘tych wpisem.
§ 3.  Kto wykonując dzia’alnoś gospodarczą nie oznacza siedziby i miejsca wykonywania tej dzia’alności lub wykonując dzia’alnoś wytw˘rczą wprowadza do obrotu towary bez wymaganych oznacze¤, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 4.  Kto:
   1)  wykonuje bez wymaganych uprawnie¤ zadania przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek,
   2)  świadcząc us’ugi hotelarskie u§ywa nazw rodzajowych lub określenia kategorii obiekt˘w hotelarskich bez decyzji lub niezgodnie z decyzją,
   2a)  świadcząc us’ugi hotelarskie, u§ywa oznacze¤, kt˘re mogą wprowadzi klient˘w w b’ąd co do rodzaju lub kategorii obiektu hotelarskiego,
   3)  wbrew obowiązkowi świadczy us’ugi hotelarskie w obiekcie nie zg’oszonym do ewidencji,
   4)  świadczy us’ugi hotelarskie wbrew decyzji nakazującej wstrzymanie ich świadczenia
- podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 5.  Kto w zakresie dzia’alności swojego przedsi‘biorstwa:
   1)  zawiera z nabywcą, b‘dącym osobą fizyczną, umow‘, na podstawie kt˘rej uzyskuje on prawo korzystania z budynku lub pomieszczenia mieszkalnego w oznaczonym czasie w ka§dym roku bez zachowania w’aściwych wymog˘w, dotyczących jej treści lub formy,
   2)  §ąda od nabywcy prawa korzystania z budynku lub pomieszczenia mieszkalnego w oznaczonym czasie w ka§dym roku, świadczenia przed up’ywem określonego w ustawie terminu do odstąpienia
- podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 6.  Kto zawierając umow‘, na podstawie kt˘rej nabywca uzyskuje prawo korzystania z budynku lub pomieszczenia mieszkalnego w oznaczonym czasie w ka§dym roku w nieuczciwy spos˘b i sprzecznie z treścią nabywanego prawa oświadcza, §e przedmiotem umowy jest w’asnoś
- podlega karze grzywny.
§ 7.  Kto w zakresie wykonywanej dzia’alności gospodarczej nie wykonuje obowiązku pisemnego wskazania osoby upowa§nionej do reprezentowania w trakcie kontroli, podlega karze grzywny nie ni§szej ni§ 1.000 z’.
Art. 602.  (skreślony).
Art. 61. § 1. Kto przyw’aszcza sobie stanowisko, tytu’ lub stopie¤ albo publicznie u§ywa lub nosi odznaczenie, odznak‘, str˘j lub mundur, do kt˘rych nie ma prawa,
podlega karze grzywny do 1.000 z’otych albo karze nagany.
§ 2. Kto ustanawia, wytwarza, rozpowszechnia publicznie, u§ywa lub nosi: god’o, chorągiew albo inną odznak‘ lub mundur, co do kt˘rych zosta’ wydany zakaz, albo odznak‘ lub mundur organizacji prawnie nie istniejącej, albo odznak‘ lub mundur, na kt˘rych ustanowienie lub noszenie nie uzyskano wymaganego zezwolenia,
podlega karze aresztu albo grzywny.
§ 3. W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1 mo§na orzec, a w razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 2 orzeka si‘ przepadek wymienionych w tych przepisach przedmiot˘w, jak r˘wnie§ innych przedmiot˘w s’u§ących do pope’nienia wykroczenia, takich jak piecz‘cie, stemple, papier firmowy lub bilety wizytowe, choby nie stanowi’y w’asności sprawcy.
Art. 62.  (skreślony).
Art. 63.  § 1.  Kto bez z’o§enia pisemnego wniosku o dokonanie wpisu do rejestru przedsi‘biorc˘w telekomunikacyjnych wykonuje dzia’alnoś telekomunikacyjną,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny.
§ 2.  (uchylony).
§ 3.  Kto wprowadza do obrotu urządzenia radiowe i telekomunikacyjne urządzenia ko¤cowe podlegające obowiązkowej ocenie zgodności z zasadniczymi wymaganiami, nieposiadające wymaganego znaku zgodności,
podlega karze grzywny.
§ 4.  (uchylony).
Art. 63a.  § 1. Kto umieszcza w miejscu publicznym do tego nie przeznaczonym og’oszenie, plakat, afisz, apel, ulotk‘, napis lub rysunek albo wystawia je na widok publiczny w innym miejscu bez zgody zarządzającego tym miejscem,
podlega karze, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. W razie pope’nienia wykroczenia mo§na orzec przepadek przedmiot˘w stanowiących przedmiot wykroczenia oraz nawiązk‘ w wysokości do 1.500 z’otych lub obowiązek przywr˘cenia do stanu poprzedniego.
Art. 64. § 1. Kto b‘dąc w’aścicielem, administratorem, dozorcą lub u§ytkownikiem nieruchomości, nie dope’nia obowiązku umieszczenia w odpowiednim miejscu albo utrzymania w nale§ytym stanie tabliczki z numerem porządkowym nieruchomości, nazwą ulicy lub placu albo miejscowości,
podlega karze grzywny do 250 z’otych albo karze nagany.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto nie dope’nia obowiązku oświetlenia tabliczki z numerem porządkowym nieruchomości.

Rozdzia’ IX  Wykroczenia przeciwko instytucjom pa¤stwowym, samorządowym i spo’ecznym.

Art. 65.  § 1. Kto umyślnie wprowadza w b’ąd organ pa¤stwowy lub instytucj‘ upowa§nioną z mocy ustawy do legitymowania:
   1)  co do to§samości w’asnej lub innej osoby,
   2)  co do swego obywatelstwa, zawodu, miejsca zatrudnienia lub zamieszkania,
podlega karze grzywny.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto wbrew obowiązkowi nie udziela w’aściwemu organowi pa¤stwowemu lub instytucji, upowa§nionej z mocy ustawy do legitymowania, wiadomości lub dokument˘w co do okoliczności wymienionych w § 1.
Art. 66. § 1.  Kto ze z’ośliwości lub swawoli, chcąc wywo’a niepotrzebną czynnoś fa’szywym alarmem, informacją lub innym sposobem, wprowadza w b’ąd instytucj‘ u§yteczności publicznej albo inny organ ochrony bezpiecze¤stwa, porządku publicznego lub zdrowia,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny do 1.500 z’otych.
§ 2. Je§eli wykroczenie spowodowa’o niepotrzebną czynnoś, mo§na orzec nawiązk‘ do wysokości 1.000 z’otych.
Art. 67. § 1.  Kto umyślnie uszkadza lub usuwa og’oszenie wystawione publicznie przez instytucj‘ pa¤stwową, samorządową albo organizacj‘ spo’eczną lub te§ w inny spos˘b umyślnie uniemo§liwia zaznajomienie si‘ z takim og’oszeniem,
podlega karze aresztu albo grzywny.
§ 2.  Kto umyślnie uszkadza lub usuwa og’oszenie, afisz lub plakat wystawiony publicznie przez instytucj‘ artystyczną, rozrywkową lub sportową albo w inny spos˘b umyślnie uniemo§liwia zaznajomienie si‘ z takim og’oszeniem, afiszem lub plakatem,
podlega karze grzywny do 1.000 z’otych albo karze nagany.
Art. 68. § 1.  Kto bez w’aściwego zam˘wienia wyrabia piecz‘, god’o lub znak instytucji pa¤stwowej, samorządowej albo organizacji spo’ecznej lub te§ taką piecz‘, god’o lub znak wydaje osobie nie upowa§nionej do odbioru,
podlega karze grzywny.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto bezprawnie posiada, zamawia lub nabywa taką piecz‘.
§ 3. W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1 lub 2 piecz‘, god’o lub znak podlegają przepadkowi.
Art. 69. Kto umyślnie niszczy, uszkadza, usuwa lub w inny spos˘b czyni bezskutecznymi znaki umieszczone przez organ pa¤stwowy w celu stwierdzenia to§samości przedmiotu, zamkni‘cia go lub poddania rozporządzeniu w’adzy,
podlega karze aresztu, grzywny albo karze nagany.

Rozdzia’ X  Wykroczenia przeciwko bezpiecze¤stwu os˘b i mienia.

Art. 70. § 1. Kto, b‘dąc niezdolny do czynności, kt˘rej nieumiej‘tne wykonanie mo§e wywo’a niebezpiecze¤stwo dla §ycia lub zdrowia cz’owieka, taką czynnoś przedsi‘bierze albo kto porucza ją osobie do jej wykonania niezdolnej lub wbrew obowiązkowi nadzoru dopuszcza do wykonania takiej czynności przez osob‘ niezdolną,
podlega karze aresztu albo grzywny.
§ 2.  Tej samej karze podlega, kto wbrew obowiązkowi zachowania trzeźwości znajduje si‘ w stanie po u§yciu alkoholu lub podobnie dzia’ającego środka i podejmuje w tym stanie czynności zawodowe.
§ 3.  W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1 lub 2, mo§na orzec podanie orzeczenia do publicznej wiadomości w szczeg˘lny spos˘b.
Art. 71. Kto przez wadliwe wykonanie urządze¤ lub uczynienie ich niezdatnymi do funkcjonowania zgodnie z przeznaczeniem albo przez niew’aściwe ich u§ytkowanie lub samowolne uruchomienie wywo’uje stan niebezpieczny dla §ycia lub zdrowia cz’owieka,
podlega karze aresztu albo grzywny.
Art. 72. Kto wbrew swemu obowiązkowi nie dokonuje odpowiedniego zabezpieczenia miejsca niebezpiecznego dla §ycia lub zdrowia cz’owieka,
podlega karze aresztu albo grzywny.
Art. 73. Kto wbrew swemu obowiązkowi nie zawiadamia odpowiedniego organu lub osoby o wiadomym mu niebezpiecze¤stwie gro§ącym §yciu lub zdrowiu cz’owieka albo mieniu w znacznych rozmiarach,
podlega karze aresztu albo grzywny.
Art. 74. § 1. Kto niszczy, uszkadza, usuwa lub czyni nieczytelnymi znaki lub napisy ostrzegające o gro§ącym niebezpiecze¤stwie dla §ycia lub zdrowia cz’owieka albo ogrodzenie lub inne urządzenie zapobiegające takiemu niebezpiecze¤stwu,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2.  W razie pope’nienia wykroczenia mo§na orzec obowiązek zap’aty r˘wnowartości zniszczonego lub uszkodzonego przedmiotu albo obowiązek przywr˘cenia do stanu poprzedniego, a tak§e orzec podanie orzeczenia o ukaraniu do publicznej wiadomości w szczeg˘lny spos˘b.
Art. 75. § 1. Kto bez zachowania nale§ytej ostro§ności wystawia lub wywiesza ci‘§kie przedmioty albo nimi rzuca, wylewa p’yny, wyrzuca nieczystości albo doprowadza do wypadania takich przedmiot˘w lub wylewania si‘ p’yn˘w,
podlega karze grzywny do 500 z’otych albo karze nagany.
§ 2. Je§eli sprawca dopuszcza si‘ czynu określonego w § 1 ze z’ośliwości lub swawoli,
podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny.
Art. 76. Kto rzuca kamieniami lub innymi przedmiotami w pojazd mechaniczny b‘dący w ruchu,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
Art. 77. Kto nie zachowuje zwyk’ych lub nakazanych środk˘w ostro§ności przy trzymaniu zwierz‘cia,
podlega karze grzywny do 250 z’otych albo karze nagany.
Art. 78. Kto przez dra§nienie lub p’oszenie doprowadza zwierz‘ do tego, §e staje si‘ niebezpieczne,
podlega karze grzywny do 1.000 z’otych albo karze nagany.
Art. 79. § 1. Kto wbrew swemu obowiązkowi zaniecha oświetlenia miejsc dost‘pnych dla publiczności,
podlega karze grzywny do 250 z’otych albo karze nagany.
§ 2. Kto ze z’ośliwości lub swawoli oświetlenie takie gasi,
podlega karze grzywny do 500 z’otych.
Art. 80. § 1. Kto:
   1)  przeje§d§a pojazdem lub konno albo przep‘dza zwierz‘ gospodarskie przez wa’ przeciwpowodziowy w miejscu do tego nie przeznaczonym lub wzd’u§ po wale, na kt˘rym nie ma drogi o dostatecznie mocnej nawierzchni;
   2)  orze lub bronuje ziemi‘ na wale przeciwpowodziowym albo obok wa’u w odleg’ości mniejszej ni§ 3 m od stopy wa’u;
   3)  rozkopuje wa’ przeciwpowodziowy, wbija s’up lub osadza znak albo zasadza drzewo lub krzew na wale;
   4)  kopie studni‘, sadzawk‘, d˘’ lub r˘w obok wa’u przeciwpowodziowego w odleg’ości mniejszej ni§ 50 m od stopy wa’u;
   5)  pasie na wale przeciwpowodziowym zwierz‘ gospodarskie;
   6)  uszkadza umocnienie na wale przeciwpowodziowym,
 podlega karze grzywny albo karze nagany.
§ 2.  Tej samej karze podlega, kto narusza inne ni§ określone w § 1 ograniczenia w u§ytkowaniu wa’˘w przeciwpowodziowych, wprowadzone przez w’aściwy organ administracji pa¤stwowej lub samorządowej.
§ 3. W razie pope’nienia wykroczenia mo§na orzec obowiązek przywr˘cenia do stanu poprzedniego.
Art. 81. Kto niszczy lub uszkadza urządzenia s’u§ące do ochrony brzeg˘w w˘d morskich lub śr˘dlądowych, a w szczeg˘lności wszelkie umocnienia lub roślinnoś ochronną,
podlega karze grzywny do 1.000 z’otych albo karze nagany.
Art. 82. § 1. Kto nieostro§nie obchodzi si‘ z ogniem lub wykracza przeciwko przepisom dotyczącym zapobiegania i zwalczania po§ar˘w, a w szczeg˘lności:
   1)  nie wyposa§a budynku w odpowiednie urządzenia lub sprz‘t przeciwpo§arowy lub nie utrzymuje ich w stanie zdatnym do u§ytku;
   2)  utrudnia okresowe czyszczenie komina lub nie dokonuje bez zw’oki naprawy uszkodze¤ komina i wszelkich przewod˘w dymowych;
   3)  nie usuwa lub nie zabezpiecza w obr‘bie budynk˘w urządze¤ lub materia’˘w stwarzających niebezpiecze¤stwo powstania po§aru;
   4)  eksploatuje w spos˘b niew’aściwy urządzenia energetyczne lub cieplne lub pozostawia je uszkodzone w stanie mogącym spowodowa wybuch lub po§ar;
   5)  nie zachowuje przepisowej odleg’ości od budynk˘w przy ustawianiu stert i stog˘w lub nie zachowuje obowiązujących warunk˘w bezpiecze¤stwa przeciwpo§arowego podczas om’ot˘w;
   6)   (skreślony);
   7)   w lesie lub na terenie śr˘dleśnym albo w odleg’ości mniejszej ni§ 100 m od granicy lasu:
 a)    u§ywa ciągnika lub innej maszyny bez nale§ytego zabezpieczenia przed iskrzeniem,
 b)    roznieca ogie¤ poza miejscami wyznaczonymi do tego celu,
 c)    pozostawia rozniecony ogie¤,
 d)    korzysta z otwartego p’omienia,
 e)    wypala wierzchnią warstw‘ gleby lub pozosta’ości roślinne,
 f)    porzuca nie ugaszone zapa’ki lub niedopa’ki papieros˘w,
 g)    dopuszcza si‘ innych czynności mogących wywo’a niebezpiecze¤stwo po§aru,
   8)  roznieca lub pozostawia ognisko w pobli§u mostu drewnianego albo przeje§d§a przez taki most z otwartym ogniem lub z nie zamkni‘tym paleniskiem;
   9)   wbrew cią§ącemu na nim obowiązkowi ochrony lasu przed po§arem, nie wykonuje zabieg˘w profilaktycznych i ochronnych, zapobiegających powstawaniu i rozprzestrzenianiu si‘ po§ar˘w;
 podlega karze aresztu, grzywny albo karze nagany.
§ 2. Kto zostawia ma’oletniego do lat 7 w okolicznościach umo§liwiających mu wzniecenie po§aru,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
Art. 83. § 1. Kto nieostro§nie obchodzi si‘ z materia’ami wybuchowymi, ’atwo zapalnymi lub substancjami promieniotw˘rczymi albo wykracza przeciwko przepisom o wyrobie, sprzeda§y, przechowywaniu, u§ywaniu lub przewo§eniu takich materia’˘w,
podlega karze aresztu, grzywny albo karze nagany.
§ 2.  W razie pope’nienia wykroczenia mo§na orzec przepadek przedmiot˘w stanowiących przedmiot wykroczenia.

Rozdzia’ XI  Wykroczenia przeciwko bezpiecze¤stwu i porządkowi w komunikacji.

Art. 84. Kto wbrew obowiązkowi nie oznacza w spos˘b odpowiadający wymaganiom i ’atwo dostrzegalny, zar˘wno w dzie¤, jak i w porze nocnej, jakiejkolwiek przeszkody w ruchu drogowym, urządzenia lub przedmiotu znajdujących si‘ na drodze lub te§ miejsca prowadzonych rob˘t, je§eli to mo§e zagrozi bezpiecze¤stwu ruchu albo utrudni ruch na drodze,
podlega karze aresztu albo grzywny.
Art. 85. § 1. Kto samowolnie ustawia, niszczy, uszkadza, usuwa, w’ącza lub wy’ącza znak, sygna’, urządzenie ostrzegawcze lub zabezpieczające albo zmienia ich po’o§enie, zas’ania je lub czyni niewidocznymi,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto samowolnie niszczy, uszkadza, usuwa lub ustawia znak turystyczny.
§ 3. W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1 lub 2 mo§na orzec obowiązek zap’aty r˘wnowartości zniszczonego lub uszkodzonego przedmiotu albo obowiązek przywr˘cenia do stanu poprzedniego.
Art. 86. § 1. Kto, nie zachowując nale§ytej ostro§ności, powoduje zagro§enie bezpiecze¤stwa w ruchu drogowym,
podlega karze grzywny.
§ 2.  Kto dopuszcza si‘ wykroczenia określonego w § 1, znajdując si‘ w stanie po u§yciu alkoholu lub podobnie dzia’ającego środka,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 3.  W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1 przez osob‘ prowadzącą pojazd mo§na orzec zakaz prowadzenia pojazd˘w.
Art. 87.  § 1. Kto, znajdując si‘ w stanie po u§yciu alkoholu lub podobnie dzia’ającego środka, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym,
podlega karze aresztu albo grzywny nie ni§szej ni§ 50 z’otych.
§ 2.  Kto, znajdując si‘ w stanie po u§yciu alkoholu lub podobnie dzia’ającego środka, prowadzi na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania inny pojazd ni§ określony w § 1,
podlega karze aresztu do 14 dni albo grzywny.
§ 3.  W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1 lub 2 orzeka si‘ zakaz prowadzenia pojazd˘w.
Art. 88.  Kto na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania prowadzi pojazd bez wymaganych przepisami świate’ lub pozostawia pojazd bez wymaganego przepisami oświetlenia,
podlega karze grzywny.
Art. 89. Kto, mając obowiązek opieki lub nadzoru nad ma’oletnimi do lat 7, dopuszcza do przebywania ma’oletniego na drodze publicznej lub na torach pojazdu szynowego,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
Art. 90.  Kto tamuje lub utrudnia ruch na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
Art. 91. Kto zanieczyszcza drog‘ publiczną lub na tej drodze pozostawia pojazd lub inny przedmiot albo zwierz‘ w okolicznościach, w kt˘rych mo§e to spowodowa niebezpiecze¤stwo lub stanowi utrudnienie w ruchu drogowym,
podlega karze grzywny do 1.500 z’otych albo karze nagany.
Art. 92. § 1. Kto nie stosuje si‘ do znaku lub sygna’u drogowego albo do sygna’u lub polecenia osoby uprawnionej do kierowania ruchem lub do kontroli ruchu drogowego,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
§ 2. Kto w celu unikni‘cia kontroli nie stosuje si‘ do sygna’u osoby uprawnionej do kontroli ruchu drogowego, nakazującego zatrzymanie pojazdu,
podlega karze aresztu albo grzywny.
§ 3.  W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 2 mo§na orzec zakaz prowadzenia pojazd˘w.
Art. 93. § 1. Prowadzący pojazd, kt˘ry, uczestnicząc w wypadku drogowym, nie udziela niezw’ocznej pomocy ofierze wypadku,
podlega karze aresztu albo grzywny.
§ 2.  W razie pope’nienia wykroczenia, o kt˘rym mowa w § 1 orzeka si‘ zakaz prowadzenia pojazd˘w.
Art. 94. § 1. Kto prowadzi na drodze publicznej pojazd, nie mając do tego uprawnienia,
podlega karze grzywny.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto prowadzi na drodze publicznej pojazd pomimo braku dopuszczenia pojazdu do ruchu.
Art. 95. Kto prowadzi na drodze publicznej pojazd, nie mając przy sobie wymaganych dokument˘w,
podlega karze grzywny do 250 z’otych albo karze nagany.
Art. 95a.  Kto pos’uguje si‘ dowodem rejestracyjnym zawierającym dane o spe’nieniu przez pojazd wymaga¤ technicznych określonych w przepisach ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towar˘w i us’ug (Dz. U. Nr 54, poz. 535 oraz z 2005 r. Nr 14, poz. 113 i Nr 90, poz. 756) niezgodne ze stanem faktycznym,
podlega karze grzywny do 500 z’.
Art. 96. § 1. W’aściciel, posiadacz, u§ytkownik lub prowadzący pojazd, kt˘ry:
   1)   dopuszcza do prowadzenia pojazdu na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania osob‘ nie mającą sprawności fizycznej lub psychicznej w stopniu umo§liwiającym nale§yte prowadzenie pojazdu;
   2)  dopuszcza do prowadzenia pojazdu na drodze publicznej osob‘ nie mającą wymaganych uprawnie¤;
   3)   dopuszcza do prowadzenia pojazdu na drodze publicznej lub w strefie zamieszkania osob‘ znajdującą si‘ w stanie po u§yciu alkoholu lub podobnie dzia’ającego środka;
   4)  dopuszcza pojazd do jazdy na drodze publicznej pomimo braku wymaganych dokument˘w stwierdzających dopuszczenie pojazdu do ruchu;
   5)  dopuszcza pojazd do jazdy na drodze publicznej, pomimo §e pojazd nie jest nale§ycie zaopatrzony w wymagane urządzenia i przyrządy albo pomimo §e nie nadają si‘ one do spe’nienia swego przeznaczenia;
   6)  dopuszcza do korzystania z pojazdu samochodowego w spos˘b niezgodny z jego przeznaczeniem,
 podlega karze grzywny.
§ 2. Tej samej karze za czyny określone w § 1 pkt 1, 3-6 oraz za nieumyślne dopuszczenie do prowadzenia pojazdu na drodze publicznej przez osob‘ nie mającą wymaganych uprawnie¤ podlega dyspozytor pojazdu lub osoba, do kt˘rej obowiązk˘w nale§ą jego czynności, a je§eli takiej osoby nie wyznaczono - kierownik jednostki dysponującej pojazdem.
Art. 96a.  § 1. Kto, nie b‘dąc do tego uprawnionym, posiada w pojeździe urządzenia stanowiące obowiązkowe wyposa§enie pojazdu uprzywilejowanego w ruchu, wysy’ające sygna’y świetlne w postaci niebieskich lub czerwonych świate’ b’yskowych albo sygna’ dźwi‘kowy o zmiennym tonie, a tak§e elementy oznakowania w postaci napis˘w,
 podlega karze grzywny.
§ 2.  Kto, nie b‘dąc do tego uprawnionym, u§ywa w pojeździe sygna’˘w świetlnych w postaci niebieskich lub czerwonych świate’ b’yskowych albo sygna’u dźwi‘kowego o zmiennym tonie,
 podlega karze aresztu do 14 dni albo grzywny.
§ 3. Urządzenia lub elementy oznakowania, o kt˘rych mowa w § 1 i 2, podlegają przepadkowi, choby nie stanowi’y w’asności sprawcy.
Art. 97.  Kto wykracza przeciwko innym przepisom o bezpiecze¤stwie lub o porządku ruchu na drogach publicznych,
podlega karze grzywny do 3.000 z’otych albo karze nagany.
Art. 98.  Kto, prowadząc pojazd poza drogą publiczną, nie zachowuje nale§ytej ostro§ności, czym zagra§a bezpiecze¤stwu innych os˘b, lub nie stosuje si‘ do przepis˘w regulujących korzystanie z dr˘g wewn‘trznych lub innych miejsc dost‘pnych dla ruchu pojazd˘w
podlega karze grzywny albo karze nagany.
Art. 99. § 1. Kto:
   1)  bez zezwolenia zajmuje drog‘ publiczną lub pas drogowy, urządzenia lub budynek drogowy, na cele nie związane z gospodarką i komunikacją drogową;
   2)   niszczy lub uszkadza drog‘ publiczną lub drog‘ w strefie zamieszkania, przynale§ności lub urządzenia drogowe;
   3)  usuwa lub niszczy zas’ony odśnie§ne;
   4)  prowadzi roboty w pasie drogowym bez zezwolenia lub wbrew obowiązkowi nie przywraca tego pasa do stanu u§yteczności,
 polega karze grzywny albo karze nagany.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto przy zadrzewianiu lub zakrzewianiu albo przy prowadzeniu rob˘t ziemnych nie zachowuje przepisowej odleg’ości od linii kolejowych.
Art. 100. Kto:
   1)  zaorywa lub w inny spos˘b zw‘§a pas drogowy lub pas przydro§ny;
   2)  w’˘czy po drodze publicznej lub porzuca na niej przedmioty albo u§ywa pojazd˘w niszczących nawierzchni‘ drogi;
   3)  uszkadza rowy, skarpy nasyp˘w lub wykop˘w albo samowolnie rozkopuje drog‘ publiczną;
   4)  wypasa zwierz‘ gospodarskie w pasie drogowym,
 podlega karze grzywny do 1.000 z’otych albo karze nagany.
Art. 101. Kto uchyla si‘ od obowiązku oczyszczania i usuwania z odcink˘w dr˘g publicznych o twardej nawierzchni, przechodzących przez obszary o zabudowie ciąg’ej lub skupionej poza miastami i osiedlami, b’ota, kurzu, śniegu lub lodu,
podlega karze grzywny do 1.000 z’otych albo karze nagany.
Art. 102. Kto uchyla si‘ od obowiązku utrzymania w nale§ytym stanie zjazd˘w z dr˘g publicznych do przyleg’ych nieruchomości,
podlega karze grzywny do 1.000 z’otych albo karze nagany.
Art. 103. Kto bez wa§nej przyczyny uchyla si‘ od na’o§onego obowiązku świadcze¤ osobistych lub rzeczowych, mających na celu zwalczanie zagro§enia przerwania komunikacji na skutek zasp śnie§nych, powodzi lub usuwisk, albo wykonuje te świadczenia nienale§ycie,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
Art. 103a.  (skreślony).

Rozdzia’ XII  Wykroczenia przeciwko osobie.

Art. 104. Kto sk’ania do §ebrania ma’oletniego lub osob‘ bezradną albo pozostającą w stosunku zale§ności od niego lub oddaną pod jego opiek‘,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
Art. 105. § 1.  Kto przez ra§ące naruszenie obowiązk˘w wynikających z w’adzy rodzicielskiej dopuszcza do pope’nienia przez nieletniego czynu zabronionego przez ustaw‘ jako przest‘pstwo, w tym i przest‘pstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe i wskazującego na demoralizacj‘ nieletniego,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
§ 2.  Je§eli czyn określony w § 1 pope’nia osoba, pod kt˘rej nadz˘r odpowiedzialny oddano nieletniego,
podlega karze ograniczenia wolności, grzywny albo karze nagany.
§ 3. W wypadkach określonych w § 1 i 2, je§eli nieletni czynem swym wyrządzi’ szkod‘, mo§na orzec nawiązk‘ do wysokości 1.000 z’otych.
Art. 106. Kto, mając obowiązek opieki lub nadzoru nad ma’oletnim do lat 7 albo nad inną osobą niezdolną rozpozna lub obroni si‘ przed niebezpiecze¤stwem, dopuszcza do jej przebywania w okolicznościach niebezpiecznych dla zdrowia cz’owieka,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
Art. 107. Kto w celu dokuczenia innej osobie z’ośliwie wprowadza ją w b’ąd lub w inny spos˘b z’ośliwie niepokoi,
podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do 1.500 z’otych albo karze nagany.
Art. 108. Kto szczuje psem cz’owieka,
podlega karze grzywny do 1.000 z’otych albo karze nagany.

Rozdzia’ XIII  Wykroczenia przeciwko zdrowiu.

Art. 109. § 1. Kto zanieczyszcza wod‘ s’u§ącą do picia lub do pojenia zwierząt, znajdującą si‘ poza urządzeniami przeznaczonymi do zaopatrywania ludności w wod‘,
podlega karze grzywny do 1.500 z’otych albo karze nagany.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto umyślnie zanieczyszcza wod‘ w p’ywalni, kąpielisku lub w innym obiekcie o podobnym przeznaczeniu.
Art. 110.  Kto zatrudnia przy pracy wymagającej bezpośredniego stykania si‘ ze środkami spo§ywczymi osob‘, kt˘ra w myśl przepis˘w o zwalczaniu chor˘b nie mo§e by zatrudniona przy tego rodzaju pracy lub kt˘rej stan zdrowia utrudnia utrzymanie higieny osobistej,
podlega karze grzywny.
Art. 111. § 1. Kto nie dope’nia obowiązku zapewnienia nale§ytego stanu sanitarnego, zw’aszcza w zakresie utrzymania czystości oraz u§ywania przez pracownik˘w wymaganego ubioru:
   1)  w zak’adzie produkującym lub wprowadzającym do obrotu środki spo§ywcze, u§ywki, substancje dodatkowe dozwolone,
   2)  w miejscu uzyskiwania mleka,
 podlega karze grzywny.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto wbrew obowiązkowi nie przestrzega warunk˘w sanitarnych w produkcji lub w obrocie środkami spo§ywczymi, u§ywkami lub substancjami dodatkowymi dozwolonymi.
Art. 112. Kto trudniąc si‘ handlem okr‘§nym (obwoźnym, obnośnym) środkami spo§ywczymi lub u§ywkami nie przestrzega wymaga¤ sanitarnych albo wprowadza do obrotu środki spo§ywcze zabronione w takim handlu,
podlega karze grzywny.
Art. 113. Kto nie zachowuje nale§ytej czystości przy świadczeniu us’ug w zak’adach §ywienia zbiorowego, w kąpieliskach, zak’adach fryzjerskich, kosmetycznych, pralniczych lub noclegowych albo kto dopuszcza do takich czynności osob‘ dotkni‘tą chorobą zakaźną,
podlega karze grzywny.
Art. 114. Kto odmawia udzielenia organowi s’u§by zdrowia wyjaśnie¤ mogących mie znaczenie dla wykrycia gruźlicy, choroby wenerycznej lub innej choroby zakaźnej lub źr˘d’a zaka§enia albo dla zapobiegania szerzeniu si‘ takich chor˘b,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
Art. 115. § 1. Kto, pomimo zastosowania środk˘w egzekucji administracyjnej, nie poddaje si‘ obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko gruźlicy lub innej chorobie zakaźnej albo obowiązkowemu badaniu stanu zdrowia, mającemu na celu wykrycie lub leczenie gruźlicy, choroby wenerycznej lub innej choroby zakaźnej,
podlega karze grzywny do 1.500 z’otych albo karze nagany.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto, sprawując piecz‘ nad osobą ma’oletnią lub bezradną, pomimo zastosowania środk˘w egzekucji administracyjnej, nie poddaje si‘ określonemu w § 1 szczepieniu ochronnemu lub badaniu.
Art. 116. § 1. Kto, wiedząc o tym, §e:
   1)  jest chory na gruźlic‘, chorob‘ weneryczną lub inną chorob‘ zakaźną albo podejrzany o t‘ chorob‘,
   2)  styka si‘ z chorym na chorob‘ określoną w punkcie 1 lub z podejrzanym o to, §e jest chory na gruźlic‘ lub inną chorob‘ zakaźną,
   3)  jest nosicielem zarazk˘w choroby określonej w punkcie 1 lub podejrzanym o nosicielstwo,
 nie przestrzega nakaz˘w lub zakaz˘w zawartych w przepisach o zapobieganiu tym chorobom lub o ich zwalczaniu albo nie przestrzega wskaza¤ lub zarządze¤ leczniczych wydanych na podstawie tych przepis˘w przez organy s’u§by zdrowia,
 podlega karze grzywny albo karze nagany.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto sprawując piecz‘ nad osobą ma’oletnią lub bezradną, nie dope’nia obowiązku spowodowania, aby osoba ta zastosowa’a si‘ do określonych w § 1 nakaz˘w, zakaz˘w, wskaza¤ lub zarządze¤ leczniczych.
Art. 117. Kto, mając obowiązek utrzymania czystości i porządku w obr‘bie nieruchomości, nie wykonuje swoich obowiązk˘w lub nie stosuje si‘ do wskaza¤ i nakaz˘w wydanych przez w’aściwe organy w celu zabezpieczenia nale§ytego stanu sanitarnego i zwalczania chor˘b zakaźnych,
podlega karze grzywny do 1.500 z’otych albo karze nagany.
Art. 118.  § 1. Kto:
   1)  dokonuje uboju zwierz‘cia bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w tym zezwoleniu,
   2)  usuwa cz‘ści zwierz‘cia przed wykonaniem wymaganego badania po uboju,
   3)  nie poddaje mi‘sa badaniu, je§eli takie badanie jest wymagane
- podlega karze grzywny.
§ 2. Kto wprowadza do obrotu mi‘so:
   1)  bez wymaganego oznakowania i świadectwa,
   2)   warunkowo zdatne do spo§ycia lub niezdatne do spo§ycia, wbrew określonemu sposobowi jego wykorzystania
- podlega karze aresztu albo grzywny.
§ 3. W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1 i 2, mo§na orzec przepadek mi‘sa, chocia§by nie stanowi’o w’asności sprawcy wykroczenia.

Rozdzia’ XIV  Wykroczenia przeciwko mieniu.

Art. 119.  § 1. Kto kradnie lub przyw’aszcza sobie cudzą rzecz ruchomą, je§eli jej wartoś nie przekracza 250 z’otych,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Usi’owanie, pod§eganie i pomocnictwo są karalne.
§ 3. Je§eli sprawca czynu określonego w § 1 dopuści’ si‘ go na szkod‘ osoby najbli§szej, ściganie nast‘puje na §ądanie pokrzywdzonego.
§ 4. W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1, mo§na orzec obowiązek zap’aty r˘wnowartości ukradzionego lub przyw’aszczonego mienia, je§eli szkoda nie zosta’a naprawiona.
Art. 120. § 1. Kto w celu przyw’aszczenia dopuszcza si‘ wyr‘bu drzewa w lesie albo kradnie lub przyw’aszcza sobie z lasu drzewo wyrąbane lub powalone, je§eli wartoś drzewa nie przekracza 75 z’otych
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Usi’owanie oraz pod§eganie i pomocnictwo są karalne.
§ 3. W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1 orzeka si‘ nawiązk‘ w wysokości podw˘jnej wartości wyrąbanego, ukradzionego lub przyw’aszczonego drzewa, a ponadto, je§eli ukradzione lub przyw’aszczone drzewo nie zosta’o odebrane, orzeka si‘ obowiązek zap’aty jego r˘wnowartości.
Art. 121. § 1. Kto, pomimo nieuiszczenia dwukrotnie na’o§onej na niego kary pieni‘§nej określonej w taryfie, po raz trzeci w ciągu roku bez zamiaru uiszczenia nale§ności wy’udza przejazd koleją lub innym środkiem lokomocji,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto bez zamiaru uiszczenia nale§ności wy’udza po§ywienie lub nap˘j w zak’adzie §ywienia zbiorowego, przejazd środkiem lokomocji nale§ącym do przedsi‘biorstwa nie dysponującego karami pieni‘§nymi określonymi w taryfie, wst‘p na imprez‘ artystyczną, rozrywkową lub sportową, dzia’anie automatu lub inne podobne świadczenie, o kt˘rym wie, §e jest p’atne.
§ 3. W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 2 mo§na orzec obowiązek zap’aty r˘wnowartości wy’udzonego mienia.
Art. 122. § 1. Kto nabywa mienie wiedząc o tym, §e pochodzi ono z kradzie§y lub z przyw’aszczenia, lub pomaga do jego zbycia albo w celu osiągni‘cia korzyści majątkowej mienie to przyjmuje lub pomaga do jego ukrycia, je§eli wartoś mienia nie przekracza 250 z’otych, a gdy chodzi o mienie określone w art. 120 § 1, je§eli wartoś nie przekracza 75 z’otych,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Kto nabywa mienie, o kt˘rym na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i mo§e przypuszcza, §e zosta’o uzyskane za pomocą kradzie§y lub przyw’aszczenia, lub pomaga do jego zbycia albo w celu osiągni‘cia korzyści majątkowej mienie to przyjmuje lub pomaga do jego ukrycia, je§eli wartoś mienia nie przekracza 250 z’otych, a gdy chodzi o mienie określone w art. 120 § 1, je§eli wartoś nie przekracza 75 z’otych,
podlega karze grzywny do 1.500 z’otych albo karze nagany.
§ 3. Usi’owanie wykroczenia określonego w § 1 oraz pod§eganie do niego i pomocnictwo są karalne.
Art. 123. § 1. Kto z nie nale§ącego do niego ogrodu bezprawnie zabiera w nieznacznej ilości owoce, warzywa lub kwiaty,
podlega karze grzywny do 250 z’otych albo karze nagany.
§ 2.  Ściganie nast‘puje na §ądanie pokrzywdzonego.
§ 3. W razie pope’nienia wykroczenia mo§na orzec nawiązk‘ do wysokości 50 z’otych.
Art. 124.  § 1. Kto cudzą rzecz umyślnie niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do u§ytku, je§eli szkoda nie przekracza 250 z’otych,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Usi’owanie, pod§eganie i pomocnictwo są karalne.
§ 3. Ściganie nast‘puje na §ądanie pokrzywdzonego.
§ 4. W razie pope’nienia wykroczenia mo§na orzec obowiązek zap’aty r˘wnowartości wyrządzonej szkody lub obowiązek przywr˘cenia do stanu poprzedniego.
Art. 125.  Kto w ciągu dw˘ch tygodni od dnia znalezienia cudzej rzeczy albo przyb’ąkania si‘ cudzego zwierz‘cia nie zawiadomi o tym organu Policji lub innego organu pa¤stwowego albo w inny w’aściwy spos˘b nie poszukuje posiadacza,
podlega karze grzywny do 500 z’otych albo karze nagany.
Art. 126. § 1. Kto zabiera w celu przyw’aszczenia, przyw’aszcza sobie albo umyślnie niszczy lub uszkadza cudzą rzecz przedstawiającą wartoś niemajątkową,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
§ 2.  Ściganie nast‘puje na §ądanie pokrzywdzonego.
Art. 127.  § 1. Kto samowolnie u§ywa cudzej rzeczy ruchomej,
podlega karze grzywny albo nagany.
§ 2. Ściganie nast‘puje na §ądanie pokrzywdzonego.
Art. 128. § 1. Kto w celu osiągni‘cia korzyści majątkowej urządza gr‘ hazardową albo u§ycza do niej środk˘w lub pomieszczenia,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Pieniądze i inne przedmioty s’u§ące do gry podlegają przepadkowi, choby nie stanowi’y w’asności sprawcy.
Art. 129. § 1. Kto:
   1)  wyrabia, posiada lub nabywa wytrychy, je§eli nie trudni si‘ zawodem, w kt˘rym są one potrzebne;
   2)  dostarcza wytrych˘w osobie nie trudniącej si‘ takim zawodem;
   3)  wyrabia, posiada lub nabywa klucze do cudzego domu, mieszkania lub innego pomieszczenia albo schowania bez zezwolenia osoby uprawnionej lub organu administracji,
 podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto wyrabia, posiada lub nabywa narz‘dzia przeznaczone do dokonywania kradzie§y albo kto dostarcza takich narz‘dzi innym osobom.
§ 3. Wytrychy, klucze lub narz‘dzia podlegają przepadkowi, choby nie stanowi’y w’asności sprawcy.
Art. 130. § 1. Przepis˘w art. 119, 120, 122, i 124 nie stosuje si‘:
   1)   (skreślony),
   2)  je§eli przedmiotem czynu jest bro¤, amunicja, materia’y lub przyrządy wybuchowe.
§ 2.  Przepisu art. 119 nie stosuje si‘, je§eli sprawca pope’nia kradzie§ z w’amaniem.
§ 3. Przepis˘w art. 119 i 120 nie stosuje si‘, je§eli sprawca u§ywa gwa’tu na osobie albo grozi jego natychmiastowym u§yciem, aby utrzyma si‘ w posiadaniu zabranego mienia, a gdy chodzi o zabranie innej osobie mienia w celu przyw’aszczenia, tak§e wtedy, gdy sprawca doprowadza cz’owieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności.
§ 4.  (skreślony).
Art. 131. Przepisy art. 119, 122 i 124 stosuje si‘ r˘wnie§ w razie pope’nienia wykroczenia za granicą.

Rozdzia’ XV  Wykroczenia przeciwko interesom konsument˘w.

Art. 132.  (skreślony).
Art. 133. § 1. Kto nabywa w celu odprzeda§y z zyskiem bilety wst‘pu na imprezy artystyczne, rozrywkowe lub sportowe albo kto bilety takie sprzedaje z zyskiem,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Usi’owanie oraz pod§eganie i pomocnictwo są karalne.
Art. 134. § 1.  Kto przy sprzeda§y towaru lub świadczeniu us’ug oszukuje nabywc‘ co do ilości, wagi, miary, gatunku, rodzaju lub ceny, je§eli nabywca poni˘s’ lub m˘g’ ponieś szkod‘ nie przekraczającą 100 z’otych,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2.  Tej samej karze podlega, kto przy nabyciu produkt˘w rolnych lub hodowlanych oszukuje dostawc‘ co do ilości, wagi, miary, gatunku lub ceny, je§eli dostawca poni˘s’ lub m˘g’ ponieś szkod‘ nie przekraczającą 100 z’otych.
§ 3.  Usi’owanie wykroczenia określonego w § 1 lub 2 oraz pod§eganie i pomocnictwo są karalne.
Art. 135.  Kto, zajmując si‘ sprzeda§ą towar˘w w przedsi‘biorstwie handlu detalicznego lub w przedsi‘biorstwie gastronomicznym, ukrywa przed nabywcą towar przeznaczony do sprzeda§y lub umyślnie bez uzasadnionej przyczyny odmawia sprzeda§y takiego towaru,
podlega karze grzywny.
Art. 136. § 1.  Kto z towar˘w przeznaczonych do sprzeda§y umyślnie usuwa utrwalone na nich oznaczenie określające ich cen‘, termin przydatności do spo§ycia lub dat‘ produkcji, jakoś lub iloś nominalną, gatunek lub pochodzenie,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Kto przeznacza do sprzeda§y towary z usuni‘tym trwa’ym oznaczeniem ich ceny, terminu przydatności do spo§ycia lub daty produkcji, jakości, gatunku lub pochodzenia albo towary niew’aściwie oznaczone,
podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny do 1.500 z’otych.
§ 3. Usi’owanie wykroczenia określonego w § 1 oraz pod§eganie do niego i pomocnictwo są karalne.
Art. 137. § 1.  Kto w przedsi‘biorstwie handlowym lub us’ugowym narusza przepisy o obowiązku uwidaczniania cen lub ilości nominalnej,
podlega karze grzywny do 1.500 z’otych albo karze nagany.
§ 2.  Kierownik punktu sprzeda§y detalicznej lub zak’adu gastronomicznego, kt˘ry nie ma faktur albo innych dowod˘w dostawy lub przyj‘cia na towary przechowywane w punkcie sprzeda§y detalicznej lub zak’adzie gastronomicznym,
podlega karze aresztu albo grzywny.
Art. 138. Kto, zajmując si‘ zawodowo świadczeniem us’ug, §ąda i pobiera za świadczenie zap’at‘ wy§szą od obowiązującej albo umyślnie bez uzasadnionej przyczyny odmawia świadczenia, do kt˘rego jest obowiązany,
podlega karze grzywny.
Art. 138a.  § 1.  Kto, zawierając umow‘ poza lokalem przedsi‘biorstwa, nie okazuje konsumentowi dokumentu potwierdzającego wykonywanie dzia’alności gospodarczej oraz dokumentu to§samości, podlega karze grzywny.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto zawierając umow‘ w cudzym imieniu poza lokalem przedsi‘biorstwa, nie okazuje ponadto dokumentu potwierdzającego swoje umocowanie.
Art. 138b.  § 1. Kto, b‘dąc zobowiązany na mocy orzeczenia sądu do zaniechania wykorzystywania lub do odwo’ania zalecenia stosowania og˘lnych warunk˘w um˘w albo wzoru umowy, nie stosuje si‘ do tego obowiązku, zawierając w umowie niedozwolone postanowienia umowne, podlega karze grzywny.
§ 2. Je§eli orzeczenie sądu, o kt˘rym mowa w § 1, dotyczy przedsi‘biorcy nie b‘dącego osobą fizyczną, odpowiedzialnoś przewidzianą w § 1 ponosi osoba kierująca przedsi‘biorstwem lub osoba upowa§niona do zawierania um˘w z konsumentami.
Art. 138c.  § 1. Kto w zakresie dzia’alności swojego przedsi‘biorstwa zawiera z konsumentem umow‘ o kredyt konsumencki z ra§ącym naruszeniem wymaga¤ dotyczących treści umowy albo z pomini‘ciem obowiązku dor‘czenia jej dokumentu, podlega karze grzywny.
§ 2.  Tej samej karze podlega, kto w ofertach i reklamach dotyczących kredytu konsumenckiego zawierających jakiekolwiek dane dotyczące kosztu kredytu konsumenckiego, nie podaje rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania.
§ 3. Kto przyjmuje od konsumenta weksel lub czek niezawierający klauzuli "nie na zlecenie" w celu spe’nienia lub zabezpieczenia świadczenia wynikającego z umowy o kredyt konsumencki, podlega karze grzywny.
§ 4. Je§eli przedsi‘biorcą jest podmiot nieb‘dący osobą fizyczną, odpowiedzialnoś przewidzianą w przepisach § 1-3 ponosi osoba kierująca przedsi‘biorstwem lub osoba upowa§niona do zawierania um˘w z konsumentami.
Art. 139.  (skreślony).

Rozdzia’ XVI  Wykroczenia przeciwko obyczajności publicznej.

Art. 140.  Kto publicznie dopuszcza si‘ nieobyczajnego wybryku,
 podlega karze aresztu, ograniczenia wolności, grzywny do 1.500 z’otych albo karze nagany.
Art. 141. Kto w miejscu publicznym umieszcza nieprzyzwoite og’oszenie, napis lub rysunek albo u§ywa s’˘w nieprzyzwoitych,
podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do 1.500 z’otych albo karze nagany.
Art. 142. Kto natarczywie, narzucając si‘ lub w inny naruszający porządek publiczny spos˘b, proponuje innej osobie dokonanie z nią czynu nierządnego, mając na celu uzyskanie korzyści materialnej,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.

Rozdzia’ XVII  Wykroczenia przeciwko urządzeniom u§ytku publicznego.

Art. 143. § 1. Kto ze z’ośliwości lub swawoli utrudnia lub uniemo§liwia korzystanie z urządze¤ przeznaczonych do u§ytku publicznego, a w szczeg˘lności uszkadza lub usuwa przyrząd alarmowy, instalacj‘ oświetleniową, zegar, automat, telefon, oznaczenie nazwy miejscowości, ulicy, placu lub nieruchomości, urządzenie s’u§ące do utrzymania czystości lub ’awk‘,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. W razie pope’nienia wykroczenia mo§na orzec obowiązek zap’aty r˘wnowartości wyrządzonej szkody albo obowiązek przywr˘cenia do stanu poprzedniego.
Art. 144. § 1. Kto na terenach przeznaczonych do u§ytku publicznego niszczy lub uszkadza roślinnoś albo depcze trawnik lub zieleniec lub te§ dopuszcza do niszczenia ich przez zwierz‘ta znajdujące si‘ pod jego nadzorem,
podlega karze grzywny do 1.000 z’otych albo karze nagany.
§ 2. Kto usuwa, niszczy lub uszkadza drzewa lub krzewy stanowiące zadrzewienie przydro§ne lub ochronne albo §ywop’ot przydro§ny,
podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 3. W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1 lub 2 mo§na orzec nawiązk‘ do wysokości 500 z’otych.
Art. 145. Kto zanieczyszcza lub zaśmieca miejsca dost‘pne dla publiczności, a w szczeg˘lności drog‘, ulic‘, plac, ogr˘d, trawnik lub zieleniec,
podlega karze grzywny do 500 z’otych albo karze nagany.

Rozdzia’ XVIII  Wykroczenia przeciwko obowiązkowi ewidencji.

Art. 146. § 1. Kto nie dope’nia w terminie obowiązku zg’oszenia w urz‘dzie stanu cywilnego faktu urodzenia lub zgonu,
podlega karze grzywny do 250 z’otych albo karze nagany.
§ 2. Sprawca nie podlega odpowiedzialności, je§eli pomimo niedokonania zg’oszenia akt stanu cywilnego zosta’ sporządzony we w’aściwym czasie.
Art. 147. § 1. Kto nie dope’nia cią§ącego na nim obowiązku meldunkowego,
podlega karze ograniczenia wolności, grzywny albo karze nagany.
§ 2. Kto, b‘dąc do tego obowiązany, nie zawiadamia w’aściwego organu o niedope’nieniu przez inną osob‘ cią§ącego na niej obowiązku meldunkowego,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
Art. 147a.  § 1. Kto prowadzi zak’ad opieki zdrowotnej lub zak’ad leczniczy dla zwierząt bez wymaganego wpisu do rejestru lub ewidencji, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
§ 2. Tej samej karze podlega ten, kto podaje do wiadomości publicznej informacje o zakresie i rodzajach udzielanych świadcze¤ zdrowotnych lub us’ug z zakresu medycyny weterynaryjnej mające form‘ i treś reklamy.

Rozdzia’ XIX  Szkodnictwo leśne, polne i ogrodowe.

Art. 148. § 1. Kto:
   1)  dokonuje w nie nale§ącym do niego lesie wyr‘bu ga’‘zi, korzeni lub krzew˘w, niszczy je lub uszkadza albo karczuje pniaki;
   2)  zabiera z nie nale§ącego do niego lasu wyrąbane ga’‘zie, korzenie lub krzewy albo wykarczowane pniaki,
 podlega karze grzywny.
§ 2.  Je§eli czyn godzi w mienie osoby najbli§szej, ściganie nast‘puje na §ądanie pokrzywdzonego.
§ 3. W razie pope’nienia wykroczenia mo§na orzec nawiązk‘ do wysokości 500 z’otych.
Art. 149. Kto nabywa ga’‘zie, korzenie, krzewy lub pniaki wiedząc o tym, §e pochodzą one z wykroczenia określonego w art. 148, lub pomaga do ich zbycia albo w celu osiągni‘cia korzyści majątkowej przyjmuje je lub pomaga do ich ukrycia,
podlega karze grzywny.
Art. 150. § 1. Kto uszkadza nie nale§ący do niego ogr˘d warzywny, owocowy lub kwiatowy, drzewo owocowe lub krzew owocowy,
podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny do 1.500 z’otych.
§ 2.  Ściganie nast‘puje na §ądanie pokrzywdzonego.
§ 3. W razie pope’nienia wykroczenia orzeka si‘ nawiązk‘ do wysokości 1.500 z’otych.
Art. 151. § 1. Kto pasie zwierz‘ta gospodarskie na nie nale§ących do niego gruntach leśnych lub rolnych albo przez takie grunty w miejscach, w kt˘rych jest to zabronione, przechodzi, przeje§d§a lub przegania zwierz‘ta gospodarskie,
podlega karze grzywny do 500 z’otych albo karze nagany.
§ 2. Je§eli grunt jest zaorany, zasiany lub obsadzony, znajduje si‘ w stanie sztucznego zalesienia, naturalnego odnowienia lub stanowi m’odnik leśny do lat 20, sprawca
podlega karze grzywny.
§ 3. Karze określonej w § 2 podlega r˘wnie§ ten, kto przeje§d§a lub przegania zwierz‘ta gospodarskie przez wod‘ zamkni‘tą i zarybioną.
§ 4.  Ściganie nast‘puje na §ądanie pokrzywdzonego.
§ 5. W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1, 2 lub 3 mo§na orzec nawiązk‘ do wysokości 1.500 z’otych.
Art. 152. § 1. Kto niszczy lub u§ytkuje kosodrzewin‘ znajdującą si‘ na siedliskach naturalnych w g˘rach lub na torfowiskach,
podlega karze grzywny do 1.000 z’otych albo karze nagany.
§ 2. W razie pope’nienia wykroczenia mo§na orzec nawiązk‘ do wysokości 500 z’otych.
Art. 153. § 1. Kto w nie nale§ącym do niego lesie:
   1)  wydobywa §ywic‘ lub sok brzozowy, obrywa szyszki, zdziera kor‘, nacina drzewo lub w inny spos˘b je uszkadza,
   2)  zbiera mech lub ści˘’k‘,
   3)  zbiera ga’‘zie, kor‘, wi˘ry, traw‘, wrzos, szyszki lub zio’a albo zdziera dar¤,
   4)  zbiera grzyby lub owoce leśne w miejscach, w kt˘rych jest to zabronione, albo sposobem niedozwolonym,
 podlega karze grzywny do 250 z’otych albo karze nagany.
§ 2.  Je§eli czyn godzi w mienie osoby najbli§szej, ściganie nast‘puje na §ądanie pokrzywdzonego.
Art. 154. § 1. Kto na nie nale§ącym do niego gruncie leśnym lub rolnym:
   1)  wydobywa piasek, margiel, §wir, glin‘ lub torf,
   2)  niszczy lub uszkadza urządzenia s’u§ące do utrzymania zwierząt lub ptak˘w,
   3)   (skreślony),
   4)  kopie d˘’ lub r˘w,
 podlega karze grzywny do 1.000 z’otych albo karze nagany.
§ 2.  Tej samej karze podlega, kto wyrzuca na nie nale§ący do niego grunt polny kamienie, śmieci, padlin‘ lub inne nieczystości.
§ 3.  Je§eli czyn godzi w mienie osoby najbli§szej, ściganie nast‘puje na §ądanie pokrzywdzonego.
Art. 155. § 1. Kto na gruncie leśnym lub rolnym niszczy lub uszkadza urządzenia melioracyjne,
podlega karze grzywny.
§ 2. W razie pope’nienia wykroczenia mo§na orzec obowiązek zap’aty r˘wnowartości wyrządzonej szkody lub obowiązek przywr˘cenia do stanu poprzedniego.
Art. 156. § 1. Kto na nie nale§ącym do niego gruncie leśnym lub rolnym niszczy zasiewy, sadzonki lub traw‘,
podlega karze grzywny do 500 z’otych albo karze nagany.
§ 2.  Je§eli czyn godzi w mienie osoby najbli§szej, ściganie nast‘puje na §ądanie pokrzywdzonego.
§ 3. W razie pope’nienia wykroczenia mo§na orzec nawiązk‘ do wysokości 500 z’otych.
Art. 157. § 1. Kto wbrew §ądaniu osoby uprawnionej nie opuszcza lasu, pola, ogrodu, pastwiska, ’ąki lub grobli,
podlega karze grzywny do 500 z’otych lub karze nagany.
§ 2.  Ściganie nast‘puje na §ądanie pokrzywdzonego.
Art. 158.  § 1.  W’aściciel lub posiadacz lasu, kt˘ry dokonuje wyr‘bu drzewa w nale§ącym do niego lesie albo w inny spos˘b pozyskuje z tego lasu drewno niezgodnie z planem urządzenia lasu, uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją określającą zadania z zakresu gospodarki leśnej albo bez wymaganego pozwolenia,
podlega karze grzywny.
§ 2. W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1 orzeka si‘ przepadek pozyskanego drewna.
Art. 159.  Kto, wbrew cią§ącemu na nim obowiązkowi w zakresie ochrony las˘w, nie wykonuje zabieg˘w zapobiegających, wykrywających i zwalczających nadmiernie pojawiające si‘ i rozprzestrzeniające si‘ organizmy szkodliwe,
podlega karze grzywny.
Art. 160.  § 1. Kto, dzia’ając bez wymaganego zezwolenia, zmienia las na upraw‘ rolną,
podlega karze grzywny.
§ 2. W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1 mo§na orzec obowiązek przywr˘cenia do stanu poprzedniego.
Art. 161.  Kto, nie b‘dąc do tego uprawniony albo bez zgody w’aściciela lub posiadacza lasu, wje§d§a pojazdem silnikowym, zaprz‘gowym lub motorowerem do nie nale§ącego do niego lasu w miejscu, w kt˘rym jest to niedozwolone, albo pozostawia taki pojazd w lesie w miejscu do tego nie przeznaczonym,
podlega karze grzywny.
Art. 162.  § 1. Kto w lasach zanieczyszcza gleb‘ lub wod‘ albo wyrzuca do lasu kamienie, śmieci, z’om, padlin‘ lub inne nieczystości, albo w inny spos˘b zaśmieca las,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
§ 2. Je§eli czyn sprawcy polega na zakopywaniu, zatapianiu, odprowadzaniu do gruntu w lasach lub w inny spos˘b sk’adowaniu w lesie odpad˘w, sprawca
podlega karze aresztu albo grzywny.
§ 3. W razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 1 mo§na orzec nawiązk‘, a w razie pope’nienia wykroczenia określonego w § 2 orzeka si‘ nawiązk‘ - do wysokości r˘wnej kosztom rekultywacji gleby, oczyszczenia wody, wydobycia, wykopania, usuni‘cia z lasu, a tak§e zniszczenia lub neutralizacji odpad˘w.
Art. 163.  Kto w lesie rozgarnia ści˘’k‘ i niszczy grzyby lub grzybni‘,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
Art. 164.  Kto wybiera jaja lub piskl‘ta, niszczy l‘gowiska lub gniazda ptasie albo niszczy legowiska, nory lub mrowiska znajdujące si‘ w lesie albo na nie nale§ącym do niego gruncie rolnym,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
Art. 165.  Kto w lesie, w spos˘b z’ośliwy, p’oszy albo ściga, chwyta, rani lub zabija dziko §yjące zwierz‘, poza czynnościami związanymi z polowaniem lub ochroną las˘w, je§eli czyn z mocy innego przepisu nie jest zagro§ony karą surowszą,
podlega karze grzywny albo karze nagany.
Art. 166.  Kto w lesie puszcza luzem psa, poza czynnościami związanymi z polowaniem,
podlega karze grzywny albo karze nagany.

poprzedni   nastepny
KODEKSY KPA KK KPK KC KPC KP inne multioferty